Świętoszów przed II wojną światową nosił nazwę Neuhammer. W czasach średniowiecza należał do Księstwa Żagańskiego. W 1549 roku wszedł we władanie austriackich Habsburgów, a w 1740 roku przejęli go pruscy Hohenzollernowie.

Po pierwszej wojnie światowej należał do Republiki Weimarskiej i III Rzeszy. W 1945 roku administracyjnie znalazł się w granicach państwa polskiego, ale faktycznie był zarządzany przez wojsko radzieckie. Miejscowość była niedostępna dla okolicznych mieszkańców i tajna dla wszystkich – poza wojskami radzieckimi.

Świętoszów do naszych czasów zachował swój przedwojenny charakter z bardzo interesującymi zabudowaniami. Była to osada o rozbudowanej infrastrukturze z budynkami usługowymi, takimi jak: pralnia, restauracja, browar, stacja kolejowa oraz remiza strażacka.

Wielkie znaczenie dla regionu ma poligon w Świętoszowie, który powstał w 1898 roku dzięki rodzinie Dohnów. Wydzieliła ona ze swoich dóbr znaczny obszar lasów oraz nieużytków rolnych z przeznaczeniem na poligon. W latach II wojny światowej był on jednym z największych poligonów w Niemczech, szkoliło się na nim około 70 tys. żołnierzy.

W 1945 roku wszedł we władanie 20 Zwienogrodzkiej Dywizji Pancernej, stacjonującej w Świętoszowie. W 1992 r. poligon został włączony do Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Żagań, gdy opuszczały go wojska rosyjskie. Obecnie poligon o powierzchni 37 000 hektarów wykorzystywany jest przez Wojsko Polskie oraz innych członków NATO.

Pocztówka z 1907 roku prezentująca willę komendanta, kasyno oraz budynek administracjiPocztówka z 1907 roku prezentująca willę komendanta, kasyno oraz budynek administracji • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Karta pocztowa z początku XX wieku prezentuje: fragment dawnych koszar, kasyno oficerskie, willę komendanta oraz budynek garnizonowyKarta pocztowa z początku XX wieku prezentuje: fragment dawnych koszar, kasyno oficerskie, willę komendanta oraz budynek garnizonowy • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Zabudowania Świętoszowa w 1938 rokuZabudowania Świętoszowa w 1938 roku • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Na zdjęciu widzimy główną bramę koszar. W tle zachowana wieża ciśnieńNa zdjęciu widzimy główną bramę koszar. W tle zachowana wieża ciśnień • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Budynki garnizonowe w Świętoszowie w 1940 rokuBudynki garnizonowe w Świętoszowie w 1940 roku • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Jeńcy w obozie w 1915 rokuJeńcy w obozie w 1915 roku • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Na pocztówce widzimy nieistniejącą wieś (dziś środek poligonu), stację kolejową oraz wieżę ciśnieńNa pocztówce widzimy nieistniejącą wieś (dziś środek poligonu), stację kolejową oraz wieżę ciśnień • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Wieża ciśnień na początku XX wiekuWieża ciśnień na początku XX wieku • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Świętoszów w 1935 roku. Zdjęcie wykonane z pokładu samolotuŚwiętoszów w 1935 roku. Zdjęcie wykonane z pokładu samolotu • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Widokówka prezentuje plac ćwiczeń, ok. 1914 r.Widokówka prezentuje plac ćwiczeń, ok. 1914 r. • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny
Hotel „Niemiecki Dom” na pocztówce z 1935 r.Hotel „Niemiecki Dom” na pocztówce z 1935 r. • fot. Wratislaviae Amici, materiał własny

Sebastian Zielonka – historyk, absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego. Specjalizacja: archiwistyka i dokumentalistyka konserwatorska. Interesuje się historią regionu i życia społecznego Europejczyków w XX wieku. W wolnym czasie podróżuje.

(informacja: Sebastian Zielonka)