W skład obecnego Kruszyna wchodzą cztery osady: Duży Kruszyn, Mały Kruszyn, Świeborowice oraz Godnów. Pierwsze trzy osady mają rodowód średniowieczny, a Godnów powstał w XVIII wieku jako enklawa dla wspólnoty wyznaniowej Braci Morawskich.

Miejscowości słynęły z licznych restauracji z okazałymi salami balowymi, słynnego browaru znanego w całej okolicy oraz gospodarstw chłopów, które zapewniały potrzebne produkty na rynek lokalny. W Dużym Kruszynie możemy podziwiać znakomicie odrestaurowany pałac z parkiem, który imponuje pięknem i harmonią, niestety, do naszych czasów nie zachował się cmentarz ulokowany niedaleko zabudowań gospodarczych.

Z pałacem związane są liczne legendy i słynne postacie odwiedzające pałacowe mury. Po licznych zawirowaniach wojennych pozostały pomniki, które świadczą o losach tutejszych ziem. Dziś piękno wielu budynków możemy jedynie podziwiać na starych kartach pocztowych.

Mały Kruszyn na pocztówce z końca XIX w. Od prawej z góry: pałac, restauracja Gräbela i pomnik wojenny. Obecnie jest to ulica Kasztanowa w KruszynieMały Kruszyn na pocztówce z końca XIX w. Od prawej z góry: pałac, restauracja Gräbela i pomnik wojenny. Obecnie jest to ulica Kasztanowa w Kruszynie • fot. archiwum Sebastiana Zielonki
Pocztówka wysłana z przedwojennego Kruszyna w pierwszej połowie XIX wieku. Przedstawia zajazd z salą balową Reinholda WeisePocztówka wysłana z przedwojennego Kruszyna w pierwszej połowie XIX wieku. Przedstawia zajazd z salą balową Reinholda Weise • fot. archiwum Sebastiana Zielonki
Pocztówka z pierwszej połowy XX wieku z widokiem na pałac oraz gospodę w Kruszynie. Gospoda znajdowała się przy obecnej ulicy głównejPocztówka z pierwszej połowy XX wieku z widokiem na pałac oraz gospodę w Kruszynie. Gospoda znajdowała się przy obecnej ulicy głównej • fot. archiwum Sebastiana Zielonki
Kruszyn na karcie pocztowej z lat dwudziestych XX w. Na górze widać panoramę wsi, w środku wejście do gospody, a na dole pałacKruszyn na karcie pocztowej z lat dwudziestych XX w. Na górze widać panoramę wsi, w środku wejście do gospody, a na dole pałac • fot. archiwum Sebastiana Zielonki
Browar w Świeborowicach na przełomie XIX i XX wieku. Budynek zachowany do naszych czasów, obecnie pełni rolę mieszkalną. Usytuowany przy trasie Wrocław-ZgorzelecBrowar w Świeborowicach na przełomie XIX i XX wieku. Budynek zachowany do naszych czasów, obecnie pełni rolę mieszkalną. Usytuowany przy trasie Wrocław-Zgorzelec • fot. archiwum Sebastiana Zielonki
Pocztówka z 1913 roku reklamująca browar w ŚwieborowicachPocztówka z 1913 roku reklamująca browar w Świeborowicach • fot. archiwum Sebastiana Zielonki

W następną sobotę zaprosimy Czytelników na spacer po przedwojennych Łaziskach.

(informacja: Sebastian Zielonka/ii)