Zebrzydowa to niewielka wieś w województwie dolnośląskim, w gminie Nowogrodziec, położona na pograniczu Pogórza Izerskiego i Borów Dolnośląskich. Trafiają tu przede wszystkim ci, którzy szukają spokoju i miejsc o ciekawej historii – ale od niedawna jest jeszcze jeden powód, by tu zajrzeć.
Współczesny kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego wzniesiony w latach 1977–1986, w miejscu starszej świątyni, otrzymał nową elewację, który przyciąga dziś uwagę wszystkich.
Zebrzydowa – miejsce z historią
Wieś (dawniej Siegersdorf) należała niegdyś do możnych rodów Nostitzów i Gersdorfów. Do dziś zachowały się ślady tej przeszłości: obok kościoła stoi wieża z 1606 roku z renesansowym portalem ozdobionym herbami rodzin von Schonaich i von Zedlitz. Na listę zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisany jest również park z połowy XIX wieku. Rosną w nim wyjątkowe pomniki przyrody – dąb szypułkowy Zenon, liczący około 400 lat, oraz buk Boryna, mający około 250 lat.
Ceramiczna mozaika – unikat na skalę regionu
Pomysł na stworzenie mozaiki pojawił się przy okazji remontu elewacji świątyni. Chciano wykorzystać charakterystyczną dla regionu ceramikę w przestrzeni sakralnej. Za projekt odpowiadał Grzegorz Niemyjski, artysta związany z Akademią Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Realizacje projektu powierzono lokalnej firmie ceramicznej.
Sam proces dekoracji fasady ceramicznymi płytkami musiał być bardzo precyzyjny. Każda płytka została oznakowana, ponieważ wszystkie musiały później trafić na swoje miejsce. Każdy rząd i każdy element otrzymał własny numer. Proces miał też swoją specyfikę – wypalana ceramika nie zawsze zachowuje dokładnie ten sam wymiar. Różnice mogą wynosić nawet kilka dziesiątych milimetra, co przy tak dużej konstrukcji ma znaczenie. Całość zdobi około 1800 ręcznie wykonanych płytek ceramicznych o wymiarach 15 × 15 cm!
Sagrada Familia kilka minut od miasta ceramiki
Zebrzydową od Bolesławca, stolicy polskiej ceramiki, dzieli 10 minut jazdy autem. Podczas zwiedzania Bolesławca można wybrać się na mały spacer, by podziwiać fasadę kościoła.
Sama inspiracja miała pochodzić z półwyspu Iberyjskiego, gdzie wiele świątyń jest zdobiona ceramiką, w tym słynna Sagrada Familia, ale też kościoły w Portugalii, jak słynna Igreja do Carmo w Porto – której boczną ścianę zdobi imponujący mural ceramiczny, przedstawiający powołanie zakonu karmelitów.
Stworzenie świata, rozeta i krzyż
Dolna część kompozycji nawiązuje do stworzenia świata: charakterystyczne bolesławieckie pawie oczka układają się w konstelacje gwiazd. Natomiast znajdująca się wyżej rozeta i krzyż odnoszą się do Maryi i Chrystusa. Całość ma 10 metrów szerokości i 4,60 metra wysokości. Od pierwszego pomysłu do momentu, kiedy mozaika znalazła się na kościele, minęły około dwa lata.
Dziś ceramiczna kompozycja jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów fasady kościoła w Zebrzydowej. To także przykład tego, jak lokalna tradycja ceramiczna może znaleźć swoje miejsce w zupełnie nowej formie.