Politycy pracują nad ustawą chroniącą wieś jako miejsce, gdzie produkuje się żywność. Chcą położyć kres sporom sąsiedzkim o hałas i zapachy rolnicze. Nowe prawo ma wprowadzić obowiązkową mediację z udziałem ekspertów, aby chronić tradycyjne gospodarstwa przed roszczeniami nowych mieszkańców napływających z miast.

Impulsem do zmian był głośny wyrok nakazujący hodowcy wypłatę wysokiego odszkodowania za uciążliwy zapach, co uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Opozycja i rząd są zgodni, że wieś musi zachować swój charakter produkcyjny. Proponowane przepisy mają na celu uświadomienie nowym osadnikom specyfiki pracy na roli przy jednoczesnym zachowaniu standardów ochrony środowiska.

Dlaczego sprawa Szymona Kluki rozpoczęła zmiany ustawodawcze?

Sprawa rolnika Szymona Kluki stała się impulsem do zmian ustawodawczych, ponieważ ujawniła luki prawne oraz niekorzystną dla rolnictwa linię orzeczniczą sądów, która w opinii projektodawców nowych przepisów może doprowadzić do wyeliminowania rolników ze wsi.

Bezpośrednim powodem nagłośnienia tej kwestii był wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który nakazał rolnikowi zapłatę 100 tys. zł sąsiadom za uciążliwy dla nich smród. Sytuacja ta została uznana za rażąco niesprawiedliwą, bo rolnik działał legalnie w chlewni, którą zbudował w 2013 roku, posiadając wszystkie wymagane prawem pozwolenia.

Obecnie rolnicy podlegają tym samym przepisom dotyczącym tzw. immisji (wpływu na grunty sąsiedzkie), co np. firmy budowlane, bez uwzględnienia specyfiki produkcji rolnej prowadzonej często od wielu pokoleń.

Sprawa ta stała się symbolem napięć między tradycyjną funkcją produkcyjną wsi a nowymi mieszkańcami (często przybywającymi z miast), którzy dążą do ograniczania działalności gospodarstw ze względu na dźwięki i zapachy charakterystyczne dla rolnictwa.

Projekt chroniący rolnika na wsi

W odpowiedzi na tę sytuację przygotowano projekt ustawy o funkcjach produkcyjnych wsi, który ma na celu ochronę rolników przed podobnymi wyrokami. Główne założenia proponowanych zmian to:

  • Wprowadzenie obligatoryjnej mediacji z udziałem lokalnych instytucji doradztwa rolniczego w przypadku konfliktów o immisje.
  • Wzmocnienie pozycji rolników w sporach sądowych, tak aby nie byli oni "z miejsca osądzani" za sam fakt prowadzenia działalności rolniczej.
  • Zabezpieczenie interesu osób produkujących żywność, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązku przestrzegania norm i posiadania stosownych pozwoleń.

Projekt ma zostać złożony w Sejmie przez Kancelarię Prezydenta RP, a Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zakłada, że nowe przepisy mogłyby wejść w życie w pierwszej połowie 2026 roku