Zamek
fot. Głos Bolesławca Wpis archiwalny – Głos Bolesławca.
istotne.pl bolesławiec

Do najciekawszych zabytków, które nie dochowały się do naszych czasów należy niewątpliwie zamek bolesławiecki. Nie zachowała się żadna rycina, grafika lub jakiekolwiek inne przedstawienie zamku. Zarysy murów zamkowych widoczne są częściowo na dwóch grafikach FJB. Wernerha z I połowy XVIII wieku, przedstawiających panoramę całego miasta.
Najprawdopodobniej zamek został wybudowany za panowania księcia Bolka świdnicko-jaworskiego w połowie XIV w. Rzecz charakterystyczna, że zamek nie powstał na miejscu dawnego grodu kasztelańskiego, lecz na terenie zupełnie nowym bardzo blisko miasta, od którego odgrodzony został fosą. Włączenie zamku do systemu miejskiego z czasem spowodowało konflikt z bolesławieckim patrycjatem, dla którego zamek był symbolem zależności od władzy książęcej.
W 1502 roku król Władysław II Jagielończyk rozstrzygną spór pomiędzy Radą Miasta a zamkiem dotyczący przejścia łączącego zamek z miastem oraz tylnej bramy, które skutkiem tego zostały zamurowane. W 1564 roku miasto za sumę 2400 talarów wykupiło się z zamkowego poddaństwa, a w 1620 roku nabyło sam zamek za 10.000 talarów. Los nie dał się jednak cieszyć długo nowym nabytkiem. W 1642 roku zamek zostaje zburzony w czasie walk Wojny Trzydziestoletniej, po czym popada w ruinę, z czego korzystają co biedniejsi mieszczanie systematycznie wywożący budulec zamkowy.
W 1752 roku Rada Miejska przekazała ruinę gminie protestanckiej, która w ciągu kilku lat postawiła na dawnej posesji zamkowej kościół ewangelicki, obecny Kościół NMP na Placu Zamkowym.