Nowogrodziec

Nowogrodziec
fot. Głos Bolesławca Wpis archiwalny – Głos Bolesławca.
istotne.pl bolesławiec

Miasto w województwie jeleniogórskim, położone w północnej części Pogórza Izerskiego nad Kwisą, przy ujściu Wisy, na północny-zachód od Jeleniej Góry. We wczesnym średniowieczu był tu gród obronny u przeprawy przez Kwisę, na pograniczu Śląska i Łużyc. Wymieniony po raz pierwszy w 1233 r., kiedy to otrzymał od Henryka Brodatego prawa miejskie lwóweckie. Przy grodzie rozwinęła się osada targowa, która w 1233 r. otrzymała prawa miejskie magdebursko-lwóweckie. W 1217 r. wybudowano w mieście klasztor augustianów, który w 1247r. przekazano zakonowi magdalenek. Klasztor objął patronat nad okolicznymi kościołami i z czasem stał się właścicielem okolicznych wsi, a od 1495 r. również miasta. W 1233 r. miasto było wymienione jako Nuenburg, w bulli wrocławskiej z 1245 r. występuje zlatynizowana nazwa Novum Castrum, z 1249 r. pochodzi zapis nazwy Nuenburg super Quissum. Od 1249 r. miasto należało do księstwa legnickiego, od 1301 r. do księstwa jaworskiego, od 1345 r. do księstwa świdnicko-jaworskiego (od 1368 r. lenno korony czeskiej), od 1392 r. do Czech. W 1526 r. z całym czeskim Śląskiem znalazło się w granicach Prus. Po wojnie husyckiej w roku 1427 miasto otoczono murami obronnymi. Od 1470 r. znany jest z najstarszej pieczęci herb miasta. W 1500 r. oddano do użytku wodociąg drewniany. W mieście powstały pierwsze warsztaty garncarskie korzystające z dobrych miejscowych glin. W 1566 r. powstało "Bractwo Strzeleckie", a w 1723 anonimowy fundator ustawił na rynku figurę św. Jana Nepomucena. Miasto wielokrotnie nawiedzały klęski pożaru i dżumy. Pożar w roku 1766 całkowicie zniszczył miasto, od tego czasu zaczęto stawiać budynki murowane. Odbudowano klasztor, szkołę, ratusz, kościoły oraz szpital. W roku 1784 miasto liczyło 1000 mieszkańców i posiadało dobrze rozwinięte rzemiosło i handel. Na początku XIX wieku oprócz klęsk żywiołowych, po których nastąpił głód, miasto nękały przemarsze wojsk francuskich. W tym czasie król pruski Fryderyk Wilhelm III zarządził konfiskatę dóbr klasztornych i kościelnych, budynki przeznaczono na sąd, szkołę i kościół ewangelicki. W 1900r. miasto otrzymało prąd elektryczny i centralę telefoniczną oraz drukarnię. W roku 1933 obchodzono 700-lecie powstania miasta i 350-lecie założenia "Bractwa Strzeleckiego".
Do 1945 r. oficjalna nazwa miasta brzmiała Naumberg an der Queis. Podczas działań wojennych w 1945 r. miasto zostało zniszczone w 60%, po wojnie odbudowane. Nazwę Nowogrodziec miasto otrzymało w 1947 r.