Pomnik Kutuzowa

Pomnik Kutuzowa
fot. Wratislaviae Amici Kolejna odsłona naszego cyklu historycznego poświęcona jest pomnikowi generała Kutuzowa.
istotne.pl historia, sebastian zielonka, pomnik kutuzowa

Pomnik generała Kutuzowa obecnie jest usytuowany przy ulicy B. Kubika. Został ufundowany przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III w 1819 roku na cześć zmarłego 28 kwietnia 1813 roku w Bolesławcu generała Kutuzowa. Po zajęciu miasta przez wojsko radzieckie w 1945 r. stał się on miejscem kultu, na rozkaz marszałka Konieva pełniono przed nim honorową wartę, a 28 kwietnia 1945 r., w 132 rocznicę śmierci wielkiego dowódcy rosyjskiego, zorganizowano uroczystości z licznymi delegacjami wojskowymi. Obok monumentu powstało muzeum poświęcone generałowi, funkcjonowało ono do lat 90. XX wieku. Wraz z opuszczeniem Polski przez wojska radzieckie zebrane w nim eksponaty zostały ewakuowane do Rosji.

Początkowo pomnik był ulokowany w Rynku, obok ratusza. W 1893 roku został przeniesiony na promenadę przy ulicy B. Kubika. Prezentował się tam okazale, w nowej aranżacji, pośród drzew i krzewów. Bezpośrednią przyczyną przeniesienia był remont ratusza i problemy komunikacyjne, wynikające z utrudnienia w pracach budowlanych. Jedną z pośrednich przyczyn zmiany lokacji można upatrywać w zmianie sojuszy na europejskiej scenie politycznej po śmierci Bismarcka i nakierowaniu polityki rosyjskiej w stronę Francji z marginalizacją sojuszu z Niemcami.

Pomnik został zaprojektowany przez Karla Schinkla, powstał w królewskiej Odlewni Żelaza w Berlinie z materiału przygotowanego w królewskiej hucie w Gliwicach, a podobizny lwów wykonał Johann Schadow. Wysokość monumentu to około 12 metrów 50 centymetrów. Ma on kształt wysokiego obelisku nawiązującego do kultury starożytnych Egipcjan. Lwy u stóp obelisku miały symbolizować męstwo, odwagę, siłę oraz zwycięstwo, a sam pomnik miał wyrażać ideę niezmienności, trwania i pamięci o generale.

Dziś pomnik jest jednym z symboli miasta i, podobnie jak przed II wojną światową, często jest umieszczany na kartach pocztowych. W pewnym sensie łączy on historię niemieckiego Bunzlau i polskiego Bolesławca, ale należy pamiętać, że Kutuzow był przeciwnikiem Napoleona, a w wojsku francuskim Polacy walczyli o odzyskanie swojego państwa.

Pomnik w XIX w. na bolesławieckim RynkuPomnik w XIX w. na bolesławieckim Rynkufot. vogel-soya.de
Ulica B. Kubika z wyeksponowanym pomnikiem w 1903 r.Ulica B. Kubika z wyeksponowanym pomnikiem w 1903 r.fot. Wratislaviae Amici
Pomnik w latach 20. XX w.Pomnik w latach 20. XX w.fot. Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa
Pomnik na tle drzew w pierwszej połowy XX w.Pomnik na tle drzew w pierwszej połowy XX w.fot. Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa
Pomnik w drugiej połowie XX w.Pomnik w drugiej połowie XX w.fot. Wratislaviae Amici
Defilada wojsk przy pomniku w marcu 1945 r.Defilada wojsk przy pomniku w marcu 1945 r.fot. Wratislaviae Amici

Sebastian Zielonka – historyk, absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego. Specjalizacja: archiwistyka i dokumentalistyka konserwatorska. Interesuje się historią regionu i życia społecznego Europejczyków w XX wieku. W wolnym czasie podróżuje.

Źródła: A. Kozioł, Promenada w Bolesławcu, Bolesławiec 2010; M. Olczak. J. Moniatowicz, Bolesławiec. Przewodnik historyczny; Wratislaviae Amici.