Dawna Parowa

Dawna Parowa
fot. Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa W kolejnej odsłonie naszego cyklu historycznego prezentujemy dawną Parową (gmina Osiecznica).
istotne.pl historia, osiecznica, parowa, sebastian zielonka

Parowa to rozłożysta wieś, położona w środku lasów nad rzeką Czerną Wielką. Do 1945 roku funkcjonowała pod niemiecką nazwą Tiefenfurt. Od początku swego istnienia miejscowość była podzielona na dwie części: lewobrzeżną i prawobrzeżną. To wpłynęło na podział granicy powiatów. Jedna część miejscowości należała do powiatu zgorzeleckiego, a druga do bolesławieckiego. Dopiero w 1938 roku obie części miejscowości scalono i włączono do powiatu bolesławieckiego.

Osada w pierwszych wiekach swego istnienia słynęła z pracy smolarzy, hutników i węglarzy (zajmowali się oni tworzeniem węgla drzewnego). Tradycja wypalania drewna zanikła pod koniec XIX wieku. Z historią miejscowości powiązane były nazwiska rodów m.in. Penzigów, Solmsów i Rechenbergów.

Od początku XIX w. Parowa słynęła w regionie z produkcji wyrobów ceramicznych. 28 stycznia 1808 r. założono w miejscowości pierwszą fajansarnię, następnie przekształconą w 1865 r. w zakład produkcyjny. Na początku XX wieku działały tu 3 fabryki i jedna malarnia. W okresie międzywojennym właściciel fabryki porcelany Tuppack wybudował szklarnie, w których uprawiał egzotyczne rośliny z Ameryki Południowej.

Jednym z najciekawszych zabytków miejscowości jest kościół św. Antoniego, wybudowany w XV wieku, a według niektórych źródeł – jego korzenie sięgają XIII wieku.

W 1530 roku mieszkańcy osady przeszli na protestantyzm, a jednym z pierwszych pastorów był Urban Bellner, wyświęcony w 1544 roku przez Marcina Lutra w Wittenberdze.

Tradycje edukacyjne miejscowości sięgają pierwszej połowy XVI wieku, kiedy to powstała szkoła wiejska. Uczono w niej pisania, czytania i religii. W przedwojennym budynku szkoły od 19 listopada 1946 roku kontynuuje się tradycję oświatową, a pierwszym powojennym kierownikiem placówki był pan Jóźwiak.

W 1825 roku wieś zamieszkiwało 430 osób. Wraz z rozwojem fabryk liczba ludności wzrosła do 1346 mieszkańców w 1939 roku, a obecnie liczy około 960 osób.

Dziś interesującą i ciekawą architekturę dawnej Parowej możemy podziwiać na starych kartach pocztowych, które przetrwały zawirowania historii.

Karta pocztowa z przełomu XIX i XX w. prezentuje: browar, fabrykę porcelany i kościół św. AntoniegoKarta pocztowa z przełomu XIX i XX w. prezentuje: browar, fabrykę porcelany i kościół św. Antoniegofot. Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa
Na pocztówce z ok. 1900 r. fabryki porcelany, browar i kościół św. AntoniegoNa pocztówce z ok. 1900 r. fabryki porcelany, browar i kościół św. Antoniegofot. vogel-soya.de
Ulica Bolesławiecka w Parowej na początku XX w.Ulica Bolesławiecka w Parowej na początku XX w.fot. vogel-soya.de
Malownicze ujęcie młyna na początku XX w.Malownicze ujęcie młyna na początku XX w.fot. Wratislaviae Amici
22 czerwca 1914 r. na wrzosowisku obok Parowej wylądował dwupłatowiec22 czerwca 1914 r. na wrzosowisku obok Parowej wylądował dwupłatowiecfot. Wratislaviae Amici
W tle kościół św. Antoniego w latach 20. XX w.W tle kościół św. Antoniego w latach 20. XX w.fot. vogel-soya.de
Na pocztówce od lewej z góry: szkoła, fabryka porcelany, sklep i zajazdNa pocztówce od lewej z góry: szkoła, fabryka porcelany, sklep i zajazdfot. ebay,com
Budynek browaru w połowie lat 20. XX w.Budynek browaru w połowie lat 20. XX w.fot. Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa
Fabryka Porcelany C.H. Tuppack w pierwszej połowie XX w.Fabryka Porcelany C.H. Tuppack w pierwszej połowie XX w.fot. Wratislaviae Amici
Kościół św. Antoniego w ParowejKościół św. Antoniego w Parowejfot. Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa

Sebastian Zielonka – historyk, absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego. Specjalizacja: archiwistyka i dokumentalistyka konserwatorska. Interesuje się historią regionu i życia społecznego Europejczyków w XX wieku. W wolnym czasie podróżuje.

Źródła: W. Bena, A. Paczos, Z biegiem Kwisy, Lubań 2009; Dolny Śląsk – monografia historyczna, pod red. W. Wrzesińskiego, Wrocław 2006.