Krótka historia szkoły w Kruszynie

Krótka historia szkoły w Kruszynie
fot. archiwum Sebastiana Zielonki Szkoła w Kruszynie jest miejscem wspomnień dla wielu jej absolwentów, pamiątką po pierwszych miłościach i trudach w zdobywaniu edukacji – pisze Sebastian Zielonka.
istotne.pl zielonka, kruszyn, historia

Tradycje oświatowe obecnej wsi Kruszyn sięgają XIX wieku. W skład obecnego Kruszyna wchodzą cztery osady (Kruszyn, Kruszynek, Świeborowice oraz Godnów). Najciekawszą historię ma oświata w Godnowie. Gmina wyznaniowa Braci Morawskich, którzy zamieszkiwali dzisiejszą centralną część Kruszyna, prowadziła szkołę dla chłopców do 10 roku życia, którzy, po ukończeniu placówki, udawali się na nauki do Bolesławca.

Szkoła prawdopodobnie była zlokalizowana w okolicach dzisiejszej ulicy Świętojańskiej i Lipowej. W budynku placówki było ulokowane przedszkole, Bracia Morawscy już od najmłodszych lat zapewniali wychowanie przedszkolne i naukę swoim współmieszkańcom.

W przedwojennym Kruszynie działała szkoła wraz z internatem oraz tzw. liceum dla dziewcząt z okolicznych miejscowości. Przedwojenny Godnów posiadał również szkołę ekonomiczną oraz słynny pensjonat siostry Zacher. Pensjonat miał własny kort tenisowy, co w tamtym okresie stanowiło o pozycji szkoły.

W Kruszynie na początku XX wieku (tak możemy wnioskować na podstawie zachowanych źródeł) powstała szkoła zlokalizowana w dzisiejszym budynku szkolnym. Z zachowanych materiałów archiwalnych dowiadujemy się, że ostatnim dyrektorem szkoły był Albert Reich, który to również nauczał klasę III i IV. Joanna Kiel wspomagała wysiłek edukacyjny dyrektora do 1945 roku jako nauczycielka w klasach początkowych.

Budynek Szkoły Podstawowej w Kruszynie z 1955 rokuBudynek Szkoły Podstawowej w Kruszynie z 1955 rokufot. archiwum Sebastiana Zielonki

W 1947 r. zostaje zorganizowana na terenie Kruszyna (w przedwojennym budynku szkoły) pierwsza placówka edukacyjna. Odbudowa systemu kształcenia w latach powojennych była prowadzona na zasadach: powszechności, bezpłatności, publiczności i jednolitości. Szkoła miała być pod względem standardów taka sama na wsi, jak i w mieście.

Najciekawsze informacje z działalności szkoły:

  • pierwszym kierownikiem szkoły był Franciszek Marczyński, edukację we wrześniu 1947 r. rozpoczęło 41 uczniów. W 1952 r. szkoła pozyskała książki i utworzono bibliotekę
  • 1 czerwca 1979 r., z okazji Międzynarodowego Dnia Dziecka, uczniowie otrzymali Sztandar Szkoły
  • przy Szkole Podstawowej w Kruszynie działały liczne organizacje, np. Szkolne Koło Przyjaciół ZSRR, Szkolne Koło Odbudowy Warszawy, Związek Harcerstwa Polskiego, Liga Ochrony Przyrody, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci czy Teatrzyk Bajka
  • placówka słynęła z licznych akcji:
    • kursów czytania i pisania dla dorosłych mieszkańców osady w pierwszych latach powojennych
    • akcji „Posesja”, która polegała na porządkowaniu najbardziej zaniedbanych podwórek mieszkańców
    • akcji „Wiewiórka”, która polegała na zbieraniu pożywienia oraz budowaniu karmników dla zwierząt
    • akcji „Woreczek”, która miała na celu przybliżenie zasad higieny uczniom.
Uroczystość – otrzymanie sztandaruUroczystość – otrzymanie sztandarufot. archiwum Sebastiana Zielonki

Szkoła w Kruszynie jest miejscem wspomnień dla wielu jej absolwentów, pamiątką po pierwszych miłościach i trudach w zdobywaniu edukacji.

W następną sobotę opowiemy o bolesławieckim ratuszu.


Sebastian Zielonka – historyk, absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego. Specjalizacja: archiwistyka i dokumentalistyka konserwatorska. Interesuje się historią regionu i życia społecznego Europejczyków w XX wieku. W wolnym czasie podróżuje.

(informacja: Sebastian Zielonka)